تئوری: دهان محل ورود مواد غذایی به دستگاه گوارش است که به وسیله دندان ، آرواره ، لب ، زبان خرد شده و با بزاق مخلوط می شود . بزاق ابتدا مواد غذایی را خیس کرده و مواد غذایی خرد شده را به هم می چسباند و با آنزیم هایش دیواره باکتری ها را از بین برده و مواد غذایی ضد عفونی می شود . همچنین به حس چشایی کمک می کند.و باعث مرطوب بودن دائمی دهان و تسهیل سخن گفتن می شود .

بزاق توسط سه جفت غده بزاقی ترشح می شود : 1- غدد بنا گوشی(پاروتید) 2-غدد زیر زبانی 3-غدد تحت فکی 4-سلول های پراکنده در دهان

PH  بزاق برابر 6.8 الی 7 می باشد در نتیجه تقریبا خنثی است.

مواد بزاق :

1-آب 99 درصد

2-مواد معدنی ( آنیون ها : کلرور ها ، سولفات ها ، فسفات ها و کاتیون ها : کلسیم ، سدیم ، پتاسیم )

3-مواد آلی مانند پروتئین ها که به دو نوع   آنزیمی  و غیر آنزیمی هستند.

•    آنزیمی ها : 1- لیزوزیم که دیواره باکتری را تخریب می کند / 2-  پتیالین که نوعی آلفا آمیلاز است و نشاسته را به مالتوز تبدیل می کند / 3- آنزیمهای مالتاز و انورتاز که از میکروبهای موجود در دهان ترشح می‌شوند.

         *کلرور ها باعث فعال شدن پروتئین های آنزیمی می شوند.

•     غیر آنزیمی : مانند موسین که مواد غذایی را لزج می کند.

 در هر لیتر بزاق 0.06 گرم تیوسیانات پتاسیم وجود دارد که مقدار آنها در افراد معتاد به دخانیات بیشتر است.

مواد و وسایل مورد نیاز :

مقداری بزاق ، لوله آزمایش ، جا لوله آزمایش ، اسید استیک غلیظ ، سود 40 درصد ، سولفات مس ، اسید نیتریک ، نیترات نقره ، مولیبدات آمونیوم ، اسید کلریدریک ، کلرور باریم، اسید اگزالیک

هدف: بررسی وجود موسین در بزاق :

مراحل : 1- یک سی سی بزاق 2- یک قطره اسید استیک  در لوله آزمایش می ریزیم.

نتیجه : تشکیل رسوب سفید

هدف : بررسی وجود کلسیم

مراحل :1- یک سی سی بزاق  2- کمی اسید اگزالیک در لوله آزمایش میریزیم.

نتیجه : تشکیل رسوب سفید رنگ اگزالات کلسیم

هدف : بررسی وجود موسین در بزاق :

بزاق رقیق : بزاق را به نسبت یک به 4 با آب مقطر رقیق می کنیم.

مراحل: 1- یک سی سی بزاق رقیق 2- یک سی سی سود 40 درصد 3- دو قطره سولفات مس را در لوله آزمایش میریزیم.

نتیجه : تشکیل رنگ آبی

هدف : بررسی وجود کلرور ها در بزاق

مراحل : 1- یک سی سی بزاق رقیق 2- دو قطره اسید نیتریک 3- یک قطره نیترات نقره  را به لوله آزمایش اضافه می کنیم.

نتیجه : با واکنش جابجایی رسوب سفید رنگ کلرور نقره ایجاد می شود.

هدف: بررسی وجود فسفات در بزاق

مراحل : 1- یک سی سی بزاق 2- یک سی سی اسید نیتریک 3- یک سی سی مولیبدات آمونیوم  را به لوله آزمایش اضافه می کنیم .

نتیجه : تشکیل رسوب زرد رنگ فسفو مولیبدات آمونیوم با واکنش جابجایی

هدف: بررسی وجود سولفات در بزاق :

مراحل :1- یک سی سی بزاق 2- دو الی سه قطره HCL   3- دو قطره کلرور باریم  را به لوله آزمایش اضافه می کنیم.

نتیجه : تشکیل رسوب سفید رنگ سولفات باریم با واکنش جابجایی

منابع:

کتاب  فیزیولوژی در آزمایشگاه …. تالیف دکتر ابراهیم نبئی

کتاب روش های آزمایشگاه فیزیولوژی جانوری … تالیف دکتر مومنی