اندازه گیری فشار اسمزی در بافت گیاهی به روش وزنی
ساختمان گیاه از اجزائی مانند دیواره اسکلتی ،غشاء پلاسمائی و سیتوپلاسم تشکیل شده است و حدود 75 درصد از بافت گیاهی را آب تشکیل میدهد .درون سلول گیاهی ترکیبات آلی و معدنی وجود دارد که باعث جذب آب به داخل گیاه میگرددو با حضور غشاء پلاسمائی که دارای خاصیت نیمه تراوائی میباشد فشار اسمزی در سلولهای گیاهی پدید میآید و مواد کلوئیدی موجود در سلولهای گیاهی جذب آب را به داخل این سلولها امکان پذیر میسازند.روشهای مختلفی برای اندازه گیری فشار اسمزی در گیاهان وجود دارد که یکی از این روش ها روش وزنی میباشد. که میتوان از بافتهای مختلف گیاهی مانند برگ، ساقه، ریشه و غیره استفاده کرد و ما از غده سیب زمینی استفاده میکنیم.
همانطور که میدانید سلولهای گیاهی در ساختمان گیاه در محیط مایعی قرار دارند و تقریبا با این محیط در حال تعادل اسمزی به سر میبرند. در روش وزنی از محلولهائی با فشار اسمزی مختلف استفاده میگردد که فشار اسمزی آنهادر حدود فشار اسمزی سلولهای بافت گیاهی میباشد بدین منظور محلولهای مورد نیاز را با استفاده از محلول ساکارز مادر 1 مولار تهیه میکنیم.
همانطور که میدانید محلولهای تهیه شده ممکن است دارای فشار اسمزی متفاوتی نسبت به بافت غوطهور در آنها باشند. اگر فشار اسمزی محلول بیشتر از بافت باشد باعث میشود بافت آب را از دست بدهد که در این حالت به آن محلول هیپرتونیک میگوئیم.در محلول هیپرتونیک وزن بافت کاهش مییابد و حالت پلاسمولیز اتفاق می افتد.
اگر فشار اسمزی محلول کمتر از بافت باشد باعث میشود بافت آب جذب کند که در این حالت به آن محلول هیپوتونیک میگوئیم.در محلول هیپوتونیک وزن بافت افزایش مییابد و سلولها در حالت تورژسانس خواهند بود . ولی ممکن است فشار اسمزی سلولهای بافت و محلول محیط آن برابر باشد که به آن محلول ایزوتونیک گویند در این حالت تغییری در وزن بافت رخ نخواهد داد.
وسایل و مواد مورد نیاز: ترازوی دیجیتال، چوب پنبه سوراخ کن، ساکارز،سیب زمینی
روش کار:
1- در ابتدا محلول ساکارز مادر 1مولار تهیه مینمائیم بدین صورت که معادل وزن مولکولی ساکارز (3/342) را وزن نموده و حجم آن را به یک لیتر می رسانیم و سپس سایر محلولها را با استفاده از این محلول مادر طبق جدول زیر تهیه مینمائیم.
|
0.5 |
0.4 |
0.3 |
0.2 |
0 |
غلظت(مولار) |
|
10 |
8 |
6 |
4 |
0 |
محلول مادر (cc) |
|
10 |
12 |
14 |
16 |
20 |
آب مقطر(cc) |
2- بطور همزمان یکسری دیگر از این لوله ها را مطابق با غلظتهای ذکر شده در جدول بالا تهیه می کنیمو از آنها برای مشاهده تغییرات فشار اسمزی با روش وزنی استفاده مینمائیم.
3- پس از تهیه محلولها با استفاده از چوب پنبه سوراخ کن قطعات سیب زمینی را جدا کرده و 2 قطعه مساوی را ابتدا وزن نموده (m1) و سپس به مدت 25 دقیقه درون لوله های حاوی غلظتهای مختلف به حالت سکون رها میکنیم.
4- بعد از گذشت این زمان قطعات سیب زمینی را از لوله خارج نموده و سریعا با دستمال کاغذی خشک میکنیم و مجددا توزین میکنیم(m2).
5- سپس به روش زیر درصد تغییرات وزن هر یک از بافتها ی سیب زمینی را در هر یک از لوله ها محاسبه میکنیم و نمودار غلظت را با بر اساس درصد تغییرات وزن بافتها به شکل زیر رسم میکنیم.
M=m2-m1
6- همانطور که نمودار نشان میدهد منحنی رسم شده فوق در یک نقطه با محور xها تلاقی دارد این نقطه در واقع غلظتی را نشان میدهد که در آن محلول تهیه شده با بافت به صورت ایزوتونیک میباشد بنابراین با استفاده از فرمول زیر از غلظت ایزوتونیک بدست آمده برای محاسبه فشار اسمزی از روش صفحه بعد استفاده مینمائیم.
S=C.R.T
S= میزان فشار اسمزی
C= غلظت محلول ایزوتونیک
R= ثابت گازها که معادل 0.082 می باشد.
T= دما بر حسب کلوین می باشد (290).
